Iginiit ni Prof. Teodoro C. Mendoza, National Scientist at retiradong propesor ng University of the Philippines Los Baños, na hindi sapat ang simpleng pagpapataas ng ani upang maresolba ang krisis sa agrikultura ng Pilipinas. Sa halip, kailangan umano ng malawakang pagbabago sa sistema ng pagkain sa pamamagitan ng food nationalism, rural transformation, at industrialization upang mapalakas ang magsasaka, mabawasan ang pagdepende sa importasyon, at makamit ang pambansang kasarinlan.
Sa kanyang presentasyon, binigyang-diin ni Mendoza na ang tatlong konsepto ay magkakaugnay: “Food nationalism ang makina ng pag-unlad, rural transformation ang daan, at industrialization ang sasakyan tungo sa pambansang kasarinlan.”
Magsasaka, Kahirapan at Krisis sa Kita
Inilahad ni Mendoza ang kalagayan ng maraming magsasaka na nananatiling nakalubog sa kahirapan dahil sa mababang kita mula sa kasalukuyang sistema ng produksyon.
Ayon sa ulat ng kanyang presentasyon, ang karaniwang lawak ng palayan ay nasa 0.8 ektarya lamang, na nagbibigay ng tinatayang ₱48,000 kita kada taon—malayo sa pangangailangan ng isang pamilya at tinatayang 70% na mas mababa sa poverty threshold.
Binigyang-diin niya na ang problema ay hindi lamang laki ng lupa kundi ang uri ng sistemang ipinapatupad. Aniya, ang pagdepende sa monocropping o iisang pananim lamang gaya ng palay ay naglilimita sa kita ng magsasaka.
“You will remain poor forever if you are a monocrop farmer,” ayon kay Mendoza, habang isinusulong niya ang diversified at integrated farming bilang alternatibo.
Food Nationalism: Pag-una sa Lokal na Pagkain
Ipinaliwanag ni Mendoza na ang food nationalism ay ang “growing, eating, and protecting local food” upang mabawasan ang pagdepende ng bansa sa imported na pagkain at kontrol ng dayuhang sistema sa suplay.
Kabilang sa mga hakbang na iminungkahi niya ang:
- pagbibigay-prayoridad sa lokal na pananim;
- proteksyon sa magsasaka laban sa murang imported na produkto;
- pagsuporta sa lokal na ani;
- pagtataguyod ng indigenous diet;
- pambansang pagbili ng lokal na produkto;
- paggamit ng polisiya sa kalakalan upang maprotektahan ang produksyon.
Ayon kay Mendoza, ang pagkain ay hindi lamang usapin ng ekonomiya kundi bahagi ng pambansang seguridad dahil ang bansang hindi kayang pakainin ang sarili ay nananatiling vulnerable.
Babala sa Labis na Pagdepende sa Importasyon
Binigyang-babala ni Mendoza ang epekto ng patuloy na pag-asa sa imported na pagkain dahil hindi lamang magsasaka ang naaapektuhan kundi pati ang buong value chain ng produksyon, pagproseso, at kalakalan.
Aniya, kapag hindi napalakas ang lokal na produksyon, nawawala ang oportunidad para sa trabaho at kita sa kanayunan.
Rural Transformation: Pagbabago sa Buhay sa Kanayunan
Para kay Mendoza, ang tunay na rural transformation ay hindi lamang dagdag ani kundi ang pagpapabuti ng kabuhayan ng buong komunidad.
Kabilang sa mga palatandaan ng matagumpay na pagbabago sa kanayunan ang:
- pagtaas ng kita ng magsasaka;
- mas maayos na serbisyo sa mga baryo;
- edukasyon para sa mga anak ng magsasaka;
- pagbawas ng sapilitang paglipat sa siyudad para maghanapbuhay.
Industrialization: Mula Hilaw na Produkto Patungo sa Dagdag-Halaga
Iginiit ni Mendoza na hindi dapat manatili ang Pilipinas bilang tagapagbigay lamang ng hilaw na materyales.
Kailangan umano ang agro-industrialization kung saan ang mga produkto ay pinoproseso malapit sa lugar ng produksyon upang ang kita ay bumalik sa magsasaka at lokal na komunidad.
Dapat aniya ay nakabatay ito sa:
- community-owned o community-controlled industries;
- lokal na pagproseso;
- paglikha ng trabaho sa kanayunan;
- patas na bahagi ng magsasaka sa kita.
Pilipinas Dapat Maging Tagalikha ng Teknolohiya, Hindi Tagagamit Lamang
Kinuwestiyon din ni Mendoza ang mababang pamumuhunan ng bansa sa research and development.
Ayon sa kanya, nahuhuli ang Pilipinas sa paggastos sa siyensya at teknolohiya kumpara sa ibang bansa na gumagamit nito bilang pundasyon ng modernisasyon.
Binigyang-diin niya na may kakayahan ang mga Pilipino na bumuo ng sariling teknolohiya ngunit kailangan ng suporta mula sa pamahalaan.
Hamon niya: kailangang lumipat ang bansa mula sa pagiging “technology user” tungo sa “technology developer.”
Kabataan at Kinabukasan ng Agrikultura
Tinukoy rin ni Mendoza ang tumatandang populasyon ng magsasaka bilang isa sa mga hamon sa sektor. Marami sa kasalukuyang magsasaka ay nasa edad 58 hanggang 60 pataas, kaya mahalagang hikayatin ang kabataan na pumasok sa agrikultura gamit ang edukasyon at makabagong teknolohiya.
Panawagan: Baguhin ang Direksyon ng Agrikultura
Sa kabuuan, sinabi ni Mendoza na ang krisis sa agrikultura ay hindi lamang problema ng produksyon kundi problema ng buong sistema—mula sakahan hanggang industriya.
Kailangan umano ng Pilipinas ang:
- proteksyon sa magsasaka;
- pagpapalakas ng lokal na pagkain;
- pamumuhunan sa siyensya at teknolohiya;
- industriya na nagsisilbi sa kanayunan;
- pagbawas ng pagdepende sa importasyon.
Para kay Mendoza, ang food security, pambansang seguridad, at tunay na kasarinlan ay nakasalalay sa kakayahan ng bansa na palakasin ang sariling agrikultura at ang mga taong bumubuhay rito.#